---

Od dłuższego czasu chodziła za mną ochota wypróbowania metody próżniowego formowania elementów do modeli. Jakiś czas temu skleciłem sobie skrzynkę, podłączyłem odkurzacz i po kilku dosyć obiecujących próbach odłożyłem temat na później. Teraz, kiedy zabrałem się za Mosquito ESA nadarzyła się w końcu okazja, żeby trochę z tą próżnią pokombinować.
Otóż "drewniany cud De Havillanda" jakim był DH98-Mosquito miał kołpaki o dosyć oryginalnym kształcie-takie tępe.



A kołpaki to element, który w dużej mierze określa sylwetkę samolotu. Nie żebym był jakimś tam purystą w tym temacie, ale w przypadku "moziego" to właśnie te kołpaki nadają mu jakiś taki niepowtarzalny charakter. Postanowiłem więc poświęcić im "dłuższą chwilkę". Opiszę tu szczegółowo moje boje z tymi kołpakami z pominięciem pułapek i błędów, których w trakcie miałem sporo :-) (może w innym poście).
Na początek przygotowanie matryc do tłoczenia. Wyciąłem na ploterze ze styroduru następujące elementy: szablon do toczenia i cylindry. Szablon okleiłem wewnątrz papierem ściernym, a w cylindry wkleiłem ośki i podkleiłem sklejką 3mm.



Następnie przy pomocy wiertareczki na tyle dokładnie na ile się dało wytoczyłem takie oto coś:





Po tym nastąpił proces szpachlowania i szlifowania - dosyć żmudny, ale tutaj nie należy się spieszyć. Wykorzystałem szpachlówką akrylową, i lakier akrylowy.



Tak wyszpachlowane matryce pomalowałem lakierem z puszki, żeby nadać im nieco błysku:



Kolejny etap to powielenie matryc - styrodur raczej jest zbyt trwałym materiałem i podczas tłoczenia próżniowego może się po prostu szybko uszkodzić więc postanowiłem skopiować matryce w gipsie. Gips materiał wdzięczny i tani. Do powielenia zrobiłem silikonową formę, której kolejne etapy powstawania pokazują fotki poniżej.










Mając taka formę bardzo łatwo odlać spora serię identycznych elementów. Dobrze jest używać jakiegoś lepszego i twardszego gipsu, ja użyłem zwykłego budowlanego bo akurat taki miałem. Wyschnięte odlewy również pomalowałem lakierem .








Każda taka matryca, jak się okazało powinna być wyposażona w śrubę, która będzie przytrzymywała ją do skrzynki próżniowej, oraz otwór odpowietrzający (przewiercony przez czubek i potem wychodzący przez podstawę matrycy nieco z boku śruby). Wszystkie te zabiegi mają na celu zdjęcie wytłoczki z matrycy, bez tego raczej są na to marne szanse - matryca jest tak spasowana z wytłoczką. Łatwo je wtedy uszkodzić. Do tego posypuję jeszcze matryce lekko talkiem - tu zacząłem się zastanawiać, czy potrzebne było lakierowanie...





Po przykręceniu matrycy do skrzynki wygląda to mniej więcej tak:



To okrągłe białe to uszczelka z jakiejś miękkiej pianki- ma za zadanie uszczelniać układ w momencie wysysania powierza. Niepotrzebne dziurki w skrzynce zakleiłem taśmą klejącą.

Kolejny ważny element to ramka do umieszczenia materiału. Oj dużo czasu i prób mi zajęło dojście do tego jak pozbyć się niepotrzebnych fałdek, które tworzyły się na wytłoczce. Na początku testowałem dużą ramkę prostokątną, i prasowałem kilka matryc na raz, ale efekt raczej kiepski - fałdy powstawały. W końcu doszedłem do czegoś takiego jak na fotkach. Dwa kawałki sklejki, skręcane na motylki, i długie śruby na których stawiam całość w kuchence do nagrzewania.






Sam proces formowania to całkiem fajna zabawa. Materiał osadzony w ramce wkładam do piekarnika z górną grzałką. Temperatura jakieś 150-180 stopni i czekam, aż materiał zacznie "zwisać" uruchamiam odkurzacz i na tyle szybko na ile się da wyjmuję ramkę z kuchenki i przykładam do skrzynki pamiętając, żeby trafić ładnie na środek. Powietrze wyssane i oczom ukazuj się taki oto widok:



A później taki (prawda, że ładne sombrero!)



Analogicznie postępuję z podstawą kołpaka. Fotki wszystko wyjaśniają:








Kilka słów na temat materiału. Testowałem HIPSa o grubości 0,5 i 1 mm. Doskonały materiał, przepięknie się tłoczy. Wcześniej próbowałem tez PCV o grubości 0,3 i 0,5 ale ten materiał z kolei coś kiepsko się formuje - pod wpływem temperatury zamiast się uplastycznić i rozciągnąć-kurczy się i w ogóle nie można go uformować. Ale zamierzam z nim jeszcze pokombinować przy tłoczeniu kabinek. Z wytłoczek następnie odcinam nadmiar, wiercę przy pomocy rurki otwór w podstawie, robię wycięcia na łopaty śmigła, dodaję fabryczną piastę i voila - piękny i lekki kołpaczek.










Pewnie zastanawiacie się jak połączyć płaszcz kołpaka z podstawą? Też nad tym długo myślałem, kombinowałem jakieś śrubunki, magnesy itd. W końcu uznałem, że najlepiej będzie śmigło dokręcić na piaście i użyć kropli kleju cjano do sklejenia podstawy z płaszczem - w razie wymiany kołpaka stary idzie na straty rozrywam i zakładam następny - przy tej metodzie i materiale taka jednorazowość się bardziej kalkuluje niż jakieś skomplikowane mocowania .





Tak to wygląda.Muszę przyznać, że jestem b. zadowolony z efektu, choć powiem, że miałem chwile zwątpienia...W niektórych momentach przydałby się bardziej zaawansowany warsztat np. tokarka do drewna - precyzja wykonania na pewno by wzrosła. W tm momencie, jeśli na kołpaku będzie "bicie" to będę mógł je zwalić na wyrobione łożyska w wiertarce :D A tak na poważnie, to formowanie próżniowe, nawet w wykonaniu domowym to niezwykła metoda, jeśli się na każdym etapie dołoży starań to efekty moogą być zdumiewające. Wiem, że to sporo pracy jak na jeden kołpak, ale jeśli się myłśi o większe ilości w miarę tanich elementów to jest to całkiem dobry sposób.Mam nadzieję, że ten "tutorial" zachęci innych do eksperymentów.
Niebawem opiszę swoje zmaganie z tłoczeniem owiewki kabiny - być może również do Mosquito!

---

Pełna profeska, nie ma to tamto, jesteś w każdym calu profesjonalistą. Z niecierpliwością czekam już na model, bo ten samolot zawsze mi się podobał. Gratuluję.

---

Głowiczki do rakietek jak marzenie.:)

---

W pytę! Całkiem lekkie modele do latania można tą technologią wytwarzać - widziałem tą metodą tworzone kabłuby do szybowców(polskim forum)-za dużo wypiłem więc składnia mi nie wychodzi.

---

Marcin, bardzo ciekawy materiał zaprezentowałeś. W tym roku postaram sobie zrobić taka maszynkę. Jaki materiał zastosowałeś na wytłoczki ?

---

Pełna profeska , sam element wyszedł super. Myśle że teraz trzeba iść za ciosem i spróbowac wykonać jeszcze jakieś inne elementy. Jeżeli kołpaczki są na sprzedaż to ja się piszę

---

Mistrzostwo !!!

---

Do Bieniasa:
O jakich szybowcach piszesz-redukcyjnych? Możesz podesłac linka bo strasznie mnie to zaciekawiło. Zbieram każda cenną informację.

---

vaccum+forming+glider na youtube - są świetne filmiki instruktażowe.

---

np: taki

YouTube Video

---

Znam to :)
Bienias Ty mi mów na jakim polskim formu widziłes to, o czym pisałeś wcześniej a nie mi tu jutubem się wukręcasz.:@ Filmiki z jutuba znam na pamięć!;)

---

A może którys z tych linków warsztatowych:
http://www.pfmrc....F3%BFniowe

http://www.pfmrc....F3%BFniowe

http://www.pfmrc....F3%BFniowe

http://www.pfmrc....F3%BFniowe

http://www.pfmrc....F3%BFniowe

---

Andy - fajne, ale to kompletnie nie ta technika - laminowanie w worku próżniowym to nie to samo co formowanie próżniowe, chociaż lainowania też kiedyś próbowałem;)

---

niestety ale mam problem ze znalezieniem tematu na formach, jedynie co moge podpowiedziec to ze szukalem tak formowanego kadluba do PZL Wilgi (wiem że kadlub kosztowal ponad 200zl na allegro) - polska firma produkuje taki bardzo ladny model gdzie kadlub produkowany jest ta technika i tyle co pamietam. Znow musialbym cala sciezke poszukiwania kadluba przesledzic zeby w trafic w temat.